Bu yazıyı okuyan herkes şunu bilsin…
Deneme analizi, sınav başarısının gizli kapı anahtarı gibidir. Ama çoğu öğrenci o kapıyı açmayı bilmiyor.
Bak açık konuşayım…
Yükseliş, doğruyu artırmakla değil; yanlışı çözmekle gelir. Ama yanlışla yüzleşmek zordur.
Can yakar, moral bozar, “Ben bunu biliyordum yaa?” egosuna tokat gibi gelir. Ama tam da burada oyunun kırıldığı bir yer var.
1. Deneme Bitince İlk Yapılacak Şey: Kaçtığın Şeyle Yüzleşmek
Örnekle gidelim çünkü örnek olmadan olay hep havada kalıyor. Ayşe diye bir öğrencimiz var.
40 soruluk bir Matematik denemesine giriyor.
Sınavdan çıkınca yaptığı ilk şey ne? Cevap anahtarına bakıp moral bozmak:
“17 net mi olur ya… Ben böyle değilim.”
Şimdi kritik hata geliyor: Defteri kapatıyor, telefonu açıyor ve gün bitiyor.
Ve işte tam burada… Deneme analizi ölüyor.
2. Deneme Analizi = Net Kontrolü Değil
Bak dostum, net saymak analiz değildir. Net sadece “sonuçtur.” Yani seni bir yere götürmez.
Analiz ise, nedenleri bulmaktır:
- Yanlış neden oldu?
- Boş neden?
- Doğru tesadüf müydü?
- Hangi konu zayıf?
- Hangi soru tarzı seni dağıtıyor?
- Bu hatayı nasıl düzelteceksin?
Ayşe’nin hatası ne? Sadece sonuca bakmak.
Sonuç seni değil, neden seni ilerletir.
3. Analiz Nasıl Yapılır? (Altın Formül)
Sana çok net bir yöntem veriyorum: Üç aşamadan oluşuyor. Bu üç adımı da eksiksiz uygularsan netin kesinlikle yükselir; ancak herhangi birini atlarsan bütün sistem bozulur.
Aşama 1: Yanlışları 3 Kategoriye Ayır
Ayşe’nin denemesine dönelim.
Diyelim ki 7 doğru, 12 yanlış, 11 boş yapmış olsun.
Şimdi yanlışları 3 kategoriye ayırıyoruz:
1) Bilgi Eksiği Yanlışı
- Konu bilmiyorsun
- Soru tipini tanımıyorsun
Bu çalışınca düzelir.
2) Dikkat Yanlışı
- İşlem hatası
- Soruyu tam okumama
- Yanlış işaretleme
Bu alışkanlık değişince düzelir.
3) Zaman Yönetimi Yanlışı
- Gereksiz yere soruya takılma
- Panik
- Süreyi dağıtamama
Bu deneme pratiğiyle düzelir.
Ayşe’nin 12 yanlışının dağılımı şöyle olsun:
- 5 bilgi eksiği
- 4 dikkat
- 3 zaman
Bitti mi? Bitti sandın…
Ama asıl kritik kısım şimdi başlıyor.
Aşama 2: Her Yanlışı Tek Tek Çöz (Ama Mantığını Anlayarak)
Buradaki amaç soruyu çözmek değil aslında yanlışın mantığını çözmek.
Ayşe’nin 5 bilgi eksiği yanlışı varsa, bunlar çalışma planına yazılır:
- “Mutlak değer → tekrar”
- “Çarpanlara ayırma → konu eksiği”
- “Havuz problemleri → soru tipi zayıf”
Her yanlış bir ödevdir. Çözmeden geçersen hiçbir şey değişmez.
Aynı yanlışı 8 kez yapan öğrenciler görüyorum çünkü yanlışın köküne hiç inmiyorlar.
Aşama 3: Doğruları da Kontrol Et
Bunu kimse yapmıyor ama en çok gelişim burada. Her doğru iki çeşittir:
- Ya gerçekten biliyorsundur.
- Ya da şans eseri tutmuştur. ( Bu durum çok tehlikeli!)
Ayşe’nin 17 doğrusunun 4’ü tesadüf olsun. İşte bu 4 soru gizli yanlıştır.
Eğer analiz yapmazsa ASLA fark etmez.
| Soru No | Durum | Kategori | Not |
|---|---|---|---|
| 3 | Yanlış | Bilgi | Mutlak değer zayıf |
| 7 | Yanlış | Dikkat | Sonuç yanlış işaretlenmiş |
| 12 | Doğru | Tesadüf | Konu tekrarı şart |
| 14 | Boş | Zaman | Gereksiz takılma alışkanlığı |
| 28 | Yanlış | Bilgi | Oran-orantı eksik |
Bu tabloyu dolduran öğrenci… Artık sadece deneme çözen biri değil, aynı zamanda gelişimini yöneten biridir.
5. Ayşe Bir Sonraki Denemede Ne Yapacak?
Analiz sadece “yanlış listesi” değil, bir yol haritasıdır.
Yani bu örnekte Ayşe şunları yapacak:
- Mutlak değer + oran orantı tekrar edecek
- Her gün 10 tane dikkat sorusu çözecek
- Zaman için “İlk 10 soru = 10 dakika” pratiği yapacak
- Tesadüf doğrularının konusunu çalışacak
Sonuç?
17 net → 21 net. Çünkü aynı hatayı tekrar etmeyecek.
6. En Büyük Hata: Analizi Ertelemek
Bu çok kritik… Denemeyi çözdüğün gün analiz yapmazsan:
- Soruyu hatırlamazsın
- Mantık kopar
- Yanlışın sebebi görünmez olur
Bir hafta sonra yapılan analiz işe yaramaz. Ayşe de bunu yapıyordu.
Değiştirdiğinde neti uçtu.
7. Kısacası: Deneme Analizi = Başarı Haritası
Kısaca doğru analiz yapan öğrenci:
- Kötü netten korkmaz
- Yanlışı çözer
- Süreci yönetir
- Soruya meydan okur
Denemeler seni üzüyorsa, aslında seni eğitiyordur.
Bu bakış açısını kazanan herkes çok sağlam bir gelişim görür.
Final
Seni gerçekten ileri taşıyan şey doğru sayın değil; yanlışlarının nedenidir.
Çünkü her yanlış bir mesaj taşır. O mesajı doğru okuyabilen ise her zaman bir adım öne geçer.
